در عرصهی سفرهای بینالمللی و جهانگردی، گذرنامه یا پاسپورت نه فقط یک سند هویتی، بلکه در حکم کلید ورود به دنیای خارج از مرزهای کشور مبدأ عمل میکند. اعتبار و صحت این سند، نخستین و در حقیقت، مهمترین پیشنیاز برای آغاز هرگونه فرآیند اداری بینالمللی، به خصوص اخذ ویزا، است. بدون داشتن یک گذرنامهی معتبر و بدون نقص، تلاشهای بعدی متقاضی برای برنامهریزی سفر، تهیه مدارک مالی و تکمیل فرمهای درخواست، عملاً بیثمر خواهد بود. ازاینرو، درک دقیق الزامات مربوط به اعتبار گذرنامه، از نظر مدت زمان باقیمانده و سلامت فیزیکی، حیاتیترین گام برای هر شهروند ایرانی که قصد سفر به خارج از کشور را دارد، محسوب میشود. این دقت عمل، ضامن جلوگیری از تأخیر، هزینهی اضافی و ریجکتیهای احتمالی در مراحل بعدی خواهد بود.
اعتبار یک گذرنامه به مدت زمانی اطلاق میشود که آن سند برای هویتبخشی و امکان تردد قانونی فرد در کشورهای خارجی، مورد تأیید مراجع رسمی قرار دارد. در سطح بینالمللی، استاندارد پذیرفتهشده برای درخواست ویزا این است که گذرنامه باید حداقل شش ماه پس از تاریخ بازگشت برنامهریزیشدهی متقاضی از سفر، اعتبار داشته باشد. برای مثال، اگر متقاضی قصد دارد در شهریور ماه به کشور مقصد سفر کرده و در پایان مهر ماه بازگردد، اعتبار گذرنامهی او باید حداقل تا پایان فروردین ماه سال بعد ادامه داشته باشد.
این الزام شش ماهه، یک قاعده عمومی در صنعت سفر است و سفارتخانهها و شرکتهای هواپیمایی، آن را برای جلوگیری از بروز مشکلات احتمالی در طول سفر یا در زمان عبور از گیتهای مرزی اعمال میکنند. بهعلاوه، علاوه بر اعتبار زمانی، گذرنامه باید از نظر فیزیکی نیز در وضعیت مناسبی قرار داشته باشد. هرگونه پارگی، خطخوردگی، خیسشدگی یا مخدوش شدن اطلاعات و مهرها، میتواند از دید افسر ویزا به منزلهی عدم اعتبار سند تلقی شود، حتی اگر هنوز تاریخ انقضای آن فرا نرسیده باشد.
یکی از جزئیات فنی که بسیاری از متقاضیان ایرانی پیش از اقدام برای اخذ ویزا از آن غافل میشوند، تعداد صفحات خالی باقیمانده در گذرنامه است. سفارتخانهها، ویزا را به صورت فیزیکی در یکی از صفحات خالی گذرنامه الصاق یا مهر میکنند و همچنین، مهر ورود و خروج مرزی نیز به فضای خالی نیاز دارد. بنابراین، اگر گذرنامهی متقاضی پر از مهرهای ورود و خروج قبلی باشد و صفحات کافی نداشته باشد، حتی با وجود اعتبار زمانی طولانی، عملاً نامعتبر تلقی میشود.
بیشتر سفارتخانههای کشورهای مطرح، بهطور معمول حداقل به دو صفحهی کاملاً خالی در گذرنامه نیاز دارند. درنتیجه، توصیه اکید میشود که متقاضیان قبل از شروع فرآیند درخواست ویزا، صفحات باقیماندهی گذرنامه خود را بررسی کرده و در صورت نیاز به صفحات کمتر از دو صفحه، برای تمدید یا تعویض آن اقدام کنند. آیا واقعاً میتوان ریسک کرد که به دلیل کمبود یک صفحه خالی، تمام فرآیند وقتگیر و پرهزینهی ویزا با شکست مواجه شود؟
با توجه به الزامات سختگیرانهی اعتبار گذرنامه، متقاضیانی که متوجه میشوند گذرنامه آنها اعتبار کافی ندارد یا صفحات خالی آن کم است، باید فوراً برای تمدید یا تعویض اقدام کنند. فرآیند تمدید گذرنامه در ایران از طریق مراکز پلیس ۱۰+ انجام میپذیرد و شامل مراحل اداری مشخصی است. ارائهی مدارک هویتی نظیر شناسنامه و کارت ملی، بهعلاوه عکس جدید و پرداخت هزینههای مربوطه، از جمله پیشنیازهای این فرآیند است.
این نکته حائز اهمیت است که فرآیند تمدید یا تعویض گذرنامه ممکن است بسته به زمان و حجم کاری مراکز، چند هفته به طول انجامد. ازاینرو، برنامهریزی دقیق برای تمدید گذرنامه باید پیش از رزرو پرواز یا تعیین وقت مصاحبه ویزا صورت گیرد. تأخیر در این فرآیند میتواند به لغو وقت سفارت یا از دست دادن فرصت سفر منجر شود؛ زیرا سفارتخانهها، حتی در صورت تمدید در حال انجام، مدارک را با گذرنامهی نامعتبر یا در آستانه انقضا نمیپذیرند.
یکی از دلایل ریجکتی در مرحلهی بررسی مدارک، مغایرت جزئی اطلاعات درج شده در گذرنامه با سایر اسناد هویتی و مالی است. مثلاً، اگر نحوهی نگارش نام خانوادگی در گذرنامه و شناسنامه تفاوتهای جزئی داشته باشد، مانند استفاده از «ی» به جای «ی» یا «ک» به جای «ک»، این موضوع میتواند از دید افسر ویزا به عنوان نقص مدارک تلقی شود. بههمین دلیل، متقاضیان باید پیش از اقدام برای اخذ ویزا، از هماهنگی صد در صدی بین اطلاعات هویتی در تمامی اسناد رسمی اطمینان حاصل کنند.
این یکدستی اطلاعات بهویژه در مورد نام و نام خانوادگی و تاریخ تولد، که ستونهای اصلی تأیید هویت هستند، اهمیت مضاعفی دارد. بهعلاوه، هرگونه تغییر در اطلاعات هویتی، نظیر تغییر نام یا نام خانوادگی، باید در تمامی مدارک رسمی از جمله گذرنامه اعمال و مستندات مربوط به این تغییر نیز ترجمه و ارائه شود. درنتیجه، این دقت عمل در تطبیق اسناد، گامی مهم برای ایجاد اعتماد در فرآیند اخذ ویزا محسوب میشود.
در فرآیند درخواست ویزا، به ویژه برای کشورهایی که در گذشته ویزای شینگن، کانادا یا آمریکا را برای متقاضی صادر کردهاند، ارائهی گذرنامههای قدیمی حاوی این ویزاها الزامی است. حتی اگر اعتبار گذرنامه قدیمی به پایان رسیده باشد، این سندها بهعنوان تاریخچه سفر متقاضی و اثبات سوابق بینالمللی او بسیار ارزشمند تلقی میشوند. اما مشکلی که گاه پیش میآید، این است که متقاضی به اشتباه، گذرنامه قدیمی خود را مفقود یا معدوم کرده باشد.
در چنین شرایطی، اخذ ویزا برای مقاصدی که به سوابق سفر حساس هستند، میتواند با چالش مواجه شود، زیرا افسر ویزا قادر به تأیید تاریخچهی کامل متقاضی نیست. به همین دلیل، توصیه میشود که متقاضیان، حتی پس از تمدید یا تعویض گذرنامه، سند قدیمی خود را به دقت حفظ کنند. این سوابق، برای افزایش اعتبار و تسریع در صدور ویزاهای آتی، نقش تعیینکنندهای ایفا میکنند.
گذرنامه یک سند بسیار حساس و مهم است و حفظ سلامت فیزیکی و امنیت آن، بخشی جداییناپذیر از الزامات اخذ ویزا است. هرگونه آسیب فیزیکی به لایهی امنیتی عکس یا صفحهی اول گذرنامه، یا حتی وجود لکههای بزرگ و غیرعادی، میتواند اعتبار آن را زیر سؤال ببرد. سفارتخانهها در برابر این نوع آسیبها بسیار سختگیر هستند و ممکن است به دلایل امنیتی، سندی را که ظاهری مخدوش دارد، رد کنند.
بهعلاوه، هرگونه تلاش برای دستکاری یا تغییر اطلاعات گذرنامه، حتی بهصورت جزئی، نه تنها منجر به ریجکتی فوری میشود بلکه ممکن است تبعات قانونی جدی برای متقاضی در پی داشته باشد. بنابراین، نگهداری گذرنامه در محیطی خشک و امن، دور از دسترس کودکان و عوامل آسیبرسان فیزیکی، یک ضرورت اساسی است. این دقت نظر در حفظ سند، نشاندهندهی ارزش و احترامی است که متقاضی برای الزامات بینالمللی قائل است.
پیش از هر اقدامی برای رزرو وقت سفارت یا تکمیل فرمها، متقاضی باید یک چکلیست نهایی از وضعیت گذرنامه خود تهیه کند. این چکلیست باید شامل سه رکن اصلی باشد: اعتبار زمانی (حداقل شش ماه پس از تاریخ بازگشت)، سلامت فیزیکی و تعداد صفحات خالی (حداقل دو صفحه). اگر هر یک از این شرایط احراز نشود، متقاضی باید پیش از هر چیز، برای رفع نقص در گذرنامه اقدام نماید.
بهعلاوه، لازم است متقاضی از نداشتن هرگونه ممنوعیت خروج از کشور که ممکن است به دلیل بدهی، مسائل نظام وظیفه یا احکام قضایی ایجاد شده باشد، اطمینان حاصل کند. زیرا در این صورت، حتی با داشتن ویزای معتبر، امکان خروج از مرزهای ایران وجود نخواهد داشت. درنتیجه، گذرنامه معتبر تنها نیمی از مسیر است و نداشتن مشکل خروج، نیمهی دیگر این فرآیند حیاتی را تکمیل میکند.
در مسیر پر از جزئیات و ظرافتهای اخذ ویزا، مشاوره با متخصصانی که به آخرین قوانین سفارتخانهها و الزامات گذرنامه اشراف کامل دارند، میتواند از بروز خطاهای پرهزینه جلوگیری کند. اهمیت اعتبار و سلامت پاسپورت به اندازهای است که کوچکترین نقص در آن، میتواند کل فرآیند را متوقف سازد. مجموعه فلای تودی به عنوان مرجعی تخصصی، مشاورههای دقیق و بهروزی را در خصوص بررسی وضعیت گذرنامه، الزامات زمانی و آمادگی کامل آن پیش از اقدام برای درخواست ویزا ارائه میدهد. این مجموعه با بررسی چکلیستهای تخصصی، متقاضیان را مطمئن میسازد که گذرنامه آنها منطبق بر سختترین استانداردهای بینالمللی است و هیچ ایرادی، حتی از نظر تعداد صفحات خالی، وجود ندارد تا فرآیند اخذ ویزا از همان گام نخست، با قدرت و اطمینان خاطر پیش رود.
EchoTechTeam 
